Wilde tomaat, Litchitomaat BIO

Wilde tomaat - Solanum sisymbriifolium

Introductie

De Litchitomaat, ook bekend als de Wilde tomaat, is een fascinerende verschijning in elke moestuin. Deze plant valt direct op door zijn stengels en bladeren die volledig bezet zijn met scherpe, gele stekels, wat hem een bijna prehistorisch uiterlijk geeft. Ondanks dit verdedigingsmechanisme produceert de plant heerlijke, rode vruchten die qua smaak doen denken aan een mix van kersen en litchi’s. Het is een sterke groeier die prachtig bloeit met witte of lichtblauwe bloemen, vergelijkbaar met die van de aardappelplant.

De kweek van deze plant is niet alleen leuk voor de oogst, maar ook nuttig voor de algehele gezondheid van de tuin. De plant fungeert namelijk als een natuurlijke val voor aaltjes (nematoden) in de bodem, waardoor de omliggende gewassen worden beschermd. De vruchten groeien in een stekelige huls die openbarst zodra de vrucht rijp is, wat het plukken tot een klein avontuur maakt. Voor de tuinier die op zoek is naar iets unieks, is dit een absolute aanrader die zowel sierwaarde als culinair plezier biedt.

Oorsprong en botanische familie

Geografische oorsprong

De plant vindt zijn oorsprong in Zuid-Amerika, met name in landen als Brazilië en Paraguay. In deze warme streken groeit hij vaak in het wild langs wegen en op braakliggende terreinen.

Botanische familie

Hij behoort tot de Nachtschadefamilie (Solanaceae), net als de bekende tomaat en aubergine. De familie staat bekend om zijn diversiteit aan eetbare en soms giftige planten.

Historische bijzonderheden

Historisch gezien werd de plant in sommige regio's gebruikt als een natuurlijke afscheiding om vee tegen te houden vanwege de doornen. Tegenwoordig wordt hij wereldwijd gewaardeerd door liefhebbers van vergeten en bijzondere groenten.

Botanische beschrijving

Volwassen hoogte

De plant kan onder goede omstandigheden een hoogte bereiken van 1,20 tot 1,50 meter. Vanwege deze hoogte en de zware vruchtzetting is het vaak nodig om de plant te ondersteunen met stevige stokken.

Groeivorm

De groeiwijze is bossig en sterk vertakt, waardoor er een flinke struik ontstaat. Hij neemt behoorlijk wat ruimte in beslag in de breedte, dus geef hem voldoende plek in de tuin.

Bladbeschrijving

De bladeren zijn diep ingesneden en hebben een frisse groene kleur. Aan beide kanten van het blad bevinden zich opvallende, harde stekels die de plant beschermen tegen vraat.

Andere kenmerken

De bloemtrossen bestaan uit stervormige bloemen met een heldergeel hart. De vruchten zijn felrood en glanzend zodra ze rijp zijn, en zijn ongeveer zo groot als een flinke kers.

Zaaien en kweek

Ideale zaaiperiode

Het is aanbevolen om vroeg te beginnen, bij voorkeur in de periode van februari tot april. Omdat de plant een lang groeiseizoen heeft, geeft een vroege start binnenshuis de beste kans op een rijke oogst.

Kiemtemperatuur

De zaden hebben warmte nodig om te ontkiemen, idealiter tussen de 20°C en 25°C. Gebruik een propagator of zet de zaaibakjes op een warme vensterbank boven de verwarming.

Kiemtijd

Het kiemproces duurt meestal tussen de 10 en 21 dagen, afhankelijk van de constante warmte. Wees geduldig, want de kieming kan soms onregelmatig verlopen bij lagere temperaturen.

Zaaidiepte en afstand

Zaai de zaden op een diepte van ongeveer 0,5 cm in fijne zaaigrond. Houd bij het uitplanten in de tuin een afstand van minimaal 80 cm tussen de planten aan voor een goede luchtcirculatie.

Bodemtype

De plant houdt van een voedselrijke bodem die goed water doorlaat maar niet te snel uitdroogt. Het toevoegen van organische mest of compost voor het planten stimuleert de groei en vruchtvorming aanzienlijk.

Standplaats

Een plek in de volle zon is essentieel voor de ontwikkeling van de suikers in de vruchten. De warmte zorgt er ook voor dat de vruchten sneller rijpen voor de eerste nachtvorst.

Uitdunnen

Dun de zaailingen uit zodra ze hun eerste echte bladeren hebben gevormd. Laat alleen de sterkste plantjes staan zodat deze zich optimaal kunnen ontwikkelen tot gezonde struiken.

Waterbehoefte

Geef de plant regelmatig water aan de basis, vooral tijdens droge zomerse periodes. Probeer het blad droog te houden om schimmels te voorkomen, hoewel deze soort erg robuust is.

Onderhoud

Snoeien

Snoeien is bij deze plant niet strikt noodzakelijk omdat hij van nature mooi bossig groeit. Aan het einde van de zomer kun je de toppen verwijderen om de energie naar de laatste rijpende vruchten te sturen.

Ziektepreventie

De plant is van nature zeer resistent tegen de meeste bekende tomatenziekten. Hij trekt vaak aardappelkevers aan, maar ondervindt hier zelf weinig schade van, wat de omringende gewassen kan redden.

Overwinteren

In ons klimaat wordt de plant als eenjarige gekweekt omdat hij niet bestand is tegen vorst. In een verwarmde kas zou de plant theoretisch kunnen overleven, maar zaaien in het voorjaar is effectiever.

Oogst

Oogstperiode

De oogst begint meestal in augustus en loopt door tot de eerste koude nachten in oktober of november. Hoe meer zon de plant krijgt, hoe langer de oogstperiode zal duren.

Rijpheid

Je herkent een rijpe vrucht aan de felrode kleur en het feit dat de stekelige huls volledig is teruggetrokken. De vrucht moet bijna vanzelf loslaten wanneer je hem licht aanraakt.

Opbrengst

Een gezonde plant kan honderden vruchten per seizoen produceren. De opbrengst is vaak verrassend hoog voor een relatief onbekende variëteit.

Bewaren

De vruchten smaken vers van de plant het allerlekkerst en zijn dan lekker knapperig. In de koelkast blijven ze enkele dagen goed, maar ze verliezen dan wel langzaam hun aroma.

Gebruik in de tuin

Waar planten

Zet de plant op een plek waar je niet constant langsloopt om ongewenste prikken van de stekels te voorkomen. Achteraan in een border of in het midden van een moestuinbed werkt het beste.

Combinatieteelt

Hij combineert goed met afrikaantjes, die de bodemgezondheid extra ondersteunen. Ook nabij aardappelen kan hij nuttig zijn als afleidingsplant voor kevers.

Wisselteelt

Plant de Litchitomaat niet op een plek waar het jaar ervoor andere Nachtschades stonden. Een rustperiode van drie jaar voor die familie op dat stuk grond is ideaal.

Culinair

Smaak

De smaak is een unieke combinatie van zoet en zuur, met een exotische ondertoon. De vele kleine zaden in de vrucht geven een aangename 'crunch' tijdens het eten.

Bereiding

Eet ze rauw als een gezonde snack of meng ze door een exotische fruitsalade. Ze zijn ook zeer geschikt voor het maken van een bijzondere jam of gelei met een uniek karakter.

Tip

Maak een coulis van de vruchten door ze kort te koken en te zeven. Deze saus is heerlijk over vanille-ijs of als vulling voor een zomertaart.

Ecologie en extra's

Ecologisch belang

De bloemen zijn zeer aantrekkelijk voor hommels, die de plant nodig hebben voor hun stuifmeelvoorraad. De stekelige structuur biedt een veilige schuilplaats voor kleine nuttige insecten zoals spinnen.

Curiositeit

Ondanks de vervaarlijke stekels is de vrucht verrassend zacht en zoet. De plant wordt vaak gebruikt in educatieve tuinen om de diversiteit van de natuur te laten zien.

Permacultuur

Binnen de permacultuur wordt hij gewaardeerd als 'trap crop' tegen bodemaaltjes. Het is een onderhoudsarme plant die perfect past in een systeem dat gericht is op natuurlijke balans.

Waarom deze plant?

De Litchitomaat is een must-have voor wie houdt van tuinieren met een verrassingseffect. Hij is uiterst productief, resistent en biedt een smaakervaring die je niet in de supermarkt vindt. Het is de ideale plant om de biodiversiteit in je tuin op een smakelijke manier te vergroten.