Tamarisk

Tamarisk, Tamarix tetrandra

Hoofdbelang

De Tamarisk (of Tamarix tetrandra) is de kwintessens van lichtheid en veerkracht in de tuin. Vaak geassocieerd met kustlandschappen, verdient deze struik een prominente plaats in alle tuinen, zelfs in het binnenland, vanwege zijn onnavolgbare ijle uitstraling. Zijn voornaamste belang ligt in zijn spectaculaire lentebloei: een ware wolk van kleine roze bloemen die het volledige hout van het voorgaande jaar bedekt, wat de indruk wekt van een roze wolk die boven de grond zweeft nog voordat het blad volledig ontwikkeld is.

Het is een plant met een onverwoestbare robuustheid, in staat om te gedijen waar vele anderen falen. Hij is perfect aangepast aan moeilijke omstandigheden: hij weerstaat zoute nevel, hevige wind (die hij filtert zonder te breken dankzij de soepelheid van zijn takken), arme, zanderige en zelfs licht brakke bodems. Zijn blad, fijn en licht als veren, brengt een delicate textuur die prachtig contrasteert met de zwaardere en statische bladeren van laurieren of coniferen. In een windsingel of als solitair is het een struik die beweging en gratie brengt, terwijl hij minimaal onderhoud vraagt eens gevestigd.

Oorsprong en kenmerken

Geografische oorsprong:

De Tamarix tetrandra is afkomstig uit Zuidoost-Europa (met name Griekenland en Bulgarije) en West-Azië (Turkije). Het is een typische plant van de oever- en kustzones van deze warme regio's, gewend aan drainerende bodems en intense blootstelling aan de zon.

Botanische familie:

Hij behoort tot de familie van de Tamaricaceae. Dit is een kleine familie van tweezaadlobbige planten, vaak halofyten (zoutminnend) of xerofyten (droogtebestendig), aangepast aan droge of zoute milieus dankzij diepe wortelstelsels en gereduceerde bladeren om verdamping te beperken.

Opmerkelijke bijzonderheden:

Een verbazingwekkende fysiologische bijzonderheid van de Tamarisk is zijn vermogen om overtollig zout uit te scheiden via klieren op zijn bladeren. Men kan soms minuscule zoutkristallen op het gebladerte waarnemen in de ochtend. Bovendien is zijn wortelstelsel penwortelachtig en extreem krachtig, in staat om water zeer diep te zoeken, wat hem vrijwel onverwoestbaar maakt tegen droogte.

Beschrijving en bijzonderheden:

Volwassen hoogte

De Tamarisk is een grote struik of kleine boom. Bij rijpheid bereikt hij meestal een hoogte tussen 3 en 5 meter. Zijn groei kan door snoei worden beperkt, maar hij is majestueuzer wanneer men hem zijn natuurlijke omvang laat aannemen.

Volwassen breedte

Het is een struik met een gespreide en diffuse vorm. Zijn spanwijdte is vaak gelijk aan zijn hoogte, zijnde 3 tot 5 meter breed. Zijn takken hebben de neiging om sierlijk te buigen en af te hangen, en nemen de ruimte met veel lichtheid in zonder een te dichte schaduw te creëren.

Vorm (algemene vorm)

Zijn vorm is onregelmatig, treurend en ijl. De hoofdtakken zijn opgaand, terwijl de secundaire twijgen, zeer fijn en flexibel, in een cascade afhangen. Dit "warrige" silhouet geeft veel beweging aan de tuin bij het minste zuchtje wind.

Schors (kenmerken, kleur, bijzonderheden)

De schors is een decoratieve troef, vooral in de winter. De jonge twijgen zijn roodbruin, terwijl het oude hout bijna zwart of donkerpaars wordt. Deze donkere kleur contrasteert prachtig met de bleekroze bloei in de lente en het zachtgroene blad.

Bladeren (type gebladerte, kleur, seizoensveranderingen)

De bladeren zijn bladverliezend, afwisselend en extreem gereduceerd, lijkend op schubben (zoals die van cipressen) die elkaar overlappen langs de stengels. Zachtgroen tot blauwgroen van kleur, is dit "vederachtige" gebladerte zeer fijn. Het wordt geel in de herfst alvorens te vallen, waardoor de donkere structuur van de boom zichtbaar wordt in de winter.

Groei (groeisnelheid)

De groei is gemiddeld tot snel. In een bodem die hem bevalt (goed doorlatend), kan hij 40 tot 60 cm per jaar groeien. Hij vestigt zich vrij snel om in enkele jaren een effectief windscherm te vormen.

Winterhardheid (verdragen temperatuur)

De Tamarix tetrandra is zeer winterhard en verdraagt temperaturen tot -20°C. Hij vreest noch vorst noch sneeuw, hoewel de takken soms kunnen breken onder het gewicht van zeer zware sneeuw als ze niet worden afgeschud.

Bloei en vruchtzetting:

Bloeiperiode

Zoals zijn Franse naam aangeeft, bloeit hij in de lente, meer bepaald in mei. Dit onderscheidt hem van de zomertamarisk (Tamarix ramosissima) die later bloeit. De bloei is kort (ongeveer 3 weken) maar van een onvergetelijke intensiteit.

Beschrijving van de bloemen

De bloemen zijn minuscuul, met vier bloemblaadjes (vandaar tetrandra), van felroze tot bleekroze. Ze zijn verenigd in compacte cilindrische trossen (racemen) van 3 tot 5 cm lang die ontstaan op het hout van het voorgaande jaar (oud hout). De overvloed is zodanig dat de takken onder de bloemen verdwijnen.

Vruchten 

Na de bloei vormen zich kleine capsules die zaden vrijgeven voorzien van een zijdeachtig pluisje (haarbosje) dat hun verspreiding door de wind (anemochorie) over grote afstanden vergemakkelijkt. Deze vruchten hebben geen groot sierbelang en zijn niet eetbaar.

Honingdragende kenmerken of aantrekkingskracht voor fauna

Het is een honingplant. De vroege en overvloedige bloei biedt een belangrijke bron van nectar en stuifmeel voor honingbijen en wilde bijen in de lente. Zijn dichte en fijne gebladerte biedt een uitstekende schuilplaats voor het nestelen van vogels.

Standplaats en bodem

Ideale blootstelling:

De Tamarisk eist volle zon. Het is een lichtplant die geen schaduw verdraagt, waar hij iele scheuten vormt, weinig bloeit en zwak wordt. Hij verdraagt perfect winderige situaties en zoute nevel, wat hem de koning van de tuinen aan zee maakt.

Geschikt bodemtype :

Hij is niet moeilijk. Hij groeit in alle bodemtypes: zanderig, stenig, arm, kalkrijk of neutraal. Hij verdraagt zelfs licht zoute bodems. Zijn enige eis is een goed doorlatende bodem in de diepte; hij vreest zware, kleiachtige gronden die permanent verzadigd zijn met water.

Aanplanting

Tips voor het voorbereiden van de grond:

Bewerk de bodem diepgaand om de installatie van zijn penwortel te vergemakkelijken. In zware grond, voeg absoluut grof zand of grind toe aan de bodem van het gat. Voeg geen rijke meststof toe, de tamarisk verkiest schrale gronden die zijn weerstand tegen wind versterken.

Afstand tussen de planten:

Voor een losse haag of windsingel, plaats de planten 1,50 meter tot 2 meter uit elkaar. Als solitair, voorzie een vrije ruimte van 3 tot 4 meter rondom zodat hij zijn treurende vorm kan uiten zonder andere planten te hinderen.

Aard van de bodem:

De bodem moet licht en doorlatend zijn. Het is een van de weinige struiken die accepteert om in zuiver zand of bouwpuin te groeien. Hij past zich aan droge gronden aan en vereist geen organische bodemverbeteraar zoals potgrond, gewone tuingrond volstaat.

Hoe te planten:

Aanplanten gebeurt bij voorkeur in de herfst of lente (behalve bij vorst). Snoei de wortels en takken lichtjes voor het planten om de plant in evenwicht te brengen. Geef overvloedig water (20 liter) na het in de grond zetten om de aarde aan te drukken, zelfs als het regent.

Water geven

Waterbehoefte bij aanplanting:

Hoewel hij bestand is tegen droogte, heeft de jonge plant water nodig om zich te vestigen. Geef eenmaal per week royaal water tijdens de eerste zomer na aanplanting. Een gebrek aan water bij de start kan zijn initiële groei vertragen.

Waterbehoefte bij volwassenheid:

Eens zijn diepe wortelstelsel gevestigd is (na 2 jaar), is de Tamarisk volledig autonoom. Hij vereist geen enkele watergift, zelfs niet tijdens hittegolven. Een teveel aan water of automatische beregening kan zelfs schadelijk zijn door schimmelziekten te bevorderen.

Snoei

Wanneer en hoe te snoeien:

Opgelet, snoei is cruciaal voor de bloei! Aangezien Tamarix tetrandra bloeit op het hout van het voorgaande jaar, moet men hem absoluut snoeien net na de bloei (in juni), en niet in de winter. Snoei de takken die gebloeid hebben voor de helft of tweederde terug om de groei van krachtige nieuwe scheuten te bevorderen die het volgende jaar zullen bloeien. Deze snoei laat ook toe een compacte vorm te behouden en te vermijden dat hij kaal wordt aan de voet.

Vermenigvuldiging

Mogelijke vermeerderingsmethoden:

De Tamarisk vermenigvuldigt zich zeer gemakkelijk via winterstekken (houtstek). Neem stukken tak ter grootte van een potlood (20-30 cm) in december-januari en plant ze direct in de volle grond of in zand voor tweederde van de lengte. De hergroei is meestal uitstekend in de lente.

Gebruik in de tuin

Ideale locatie voor de plant:

Hij is onvervangbaar aan de kustlijn, in de eerste lijn tegen zoute nevel. In binnenlandse tuinen is hij prachtig als solitair op een gazon, achterin een border of geïntegreerd in een landelijke losse haag om lichtheid te brengen. Hij kan ook worden gebruikt om zanderige taluds vast te leggen.

Aanbevolen plantcombinaties:

Combineer hem met andere planten voor de kust of droge grond zoals Olijfwilg (Elaeagnus), Duindoorn (Hippophae), Brem of Lavendel. Het contrast van zijn fijne gebladerte met de brede en grijze bladeren van een Buddleja of de donkere naalden van een den is zeer esthetisch.

Traditionele gebruiken

Beschrijving van historische of culturele gebruiken:

Historisch gezien werd het hout van Tamarisk, hard en bestand tegen zout, gebruikt om gereedschapsstelen of klein timmerwerk te maken in woestijngebieden. Sommige soorten produceren een zoete substantie genaamd "manna" ten gevolge van insectenbeten, hoewel dit vooral de soorten uit het Midden-Oosten betreft (T. mannifera).

Bescherming tegen ziekten en plagen

Eventuele gevoeligheden:

De Tamarisk is een zeer gezonde struik. Hij is weinig gevoelig voor ziekten. In te vochtige en slecht gedraineerde grond kan hij vatbaar zijn voor wortelrot. Hij kan soms schildluizen herbergen, maar dit blijft zeldzaam en zonder grote ernst voor het overleven van de plant.

Preventietips en natuurlijke behandelingen:

De beste preventie is het respecteren van zijn teeltbehoeften: zon en drainage. Plant hem niet in een vochtige kuil. In geval van schildluis volstaat een bespuiting met plantaardige olie en zwarte zeep meestal om de populatie te reguleren.

Praktische tips om een goede ontwikkeling te bevorderen:

De snoei na de bloei is het geheim om een tamarisk dicht en bloeirijk te houden. Zonder snoei heeft hij de neiging om "oud hout" te maken en enkel aan de uiteinden te bloeien, waardoor de basis kaal wordt. Wees niet bang om jonge exemplaren streng te snoeien om ze te dwingen te vertakken vanaf de basis.