Kiwibes Japsai zelfvruchtbaar

Kiwibes Japsai zelfvruchtbaar, Actinidia arguta 'Japsai'

Belangrijkste kenmerken

Actinidia arguta 'Japsai', beter bekend als de kiwibes of Siberische kiwi, is een uitzonderlijke klimplant die bijzonder geschikt is voor kleinere tuinen. In tegenstelling tot de klassieke kiwi (Actinidia deliciosa) produceert 'Japsai' vruchten met een gladde, onbehaarde schil, waardoor ze in hun geheel kunnen worden gegeten als bessen, zonder schillen. Dit ras onderscheidt zich door zijn zelfvruchtbaarheid, een zeldzame en waardevolle eigenschap die een overvloedige oogst mogelijk maakt met slechts één plant. De vruchten zijn echte gezondheidsbommetjes, veel rijker aan vitamine C en antioxidanten dan de gewone kiwi. Dankzij zijn krachtige groei en rankende stengels is het een uitstekende sierplant voor het begroeien van een pergola, prieel of trellis, waar hij in de zomer een dicht en decoratief bladerdak vormt. Zijn uitstekende winterhardheid, tot wel -29 °C, maakt hem ideaal voor koude klimaten. De Kiwibes Japsai combineert de elegantie van een exotische klimplant met de voldoening van het oogsten van heerlijke “superfruit”-bessen.

Oorsprong en kenmerken

Geografische oorsprong :

De soort komt oorspronkelijk uit de gematigde bossen van Oost-Azië, waar ze van nature groeit in Siberië, Korea en Japan. Het cultivar 'Japsai' is een moderne Japanse selectie, gekozen voor zijn rijke vruchtzetting en uitzonderlijke koudebestendigheid.

Botanische familie :

Hij behoort tot de familie Actinidiaceae, een groep krachtige klimplanten die zich in bosrijke klimaten omhoog slingeren om voldoende licht te bereiken voor bloei en vruchtvorming.

Bijzondere eigenschappen :

Historisch werden deze kleine vruchten in het wild geoogst in de Russische en Aziatische berggebieden. De soort valt op door zijn extreme vorstbestendigheid, veel hoger dan die van de gewone kiwi. Het is een plant die wilde robuustheid combineert met hoge productiviteit.

Beschrijving en bijzonderheden

Volwassen hoogte

Als krachtige klimplant kan de Siberische kiwi een hoogte van 4 tot 6 meter bereiken. Met een stevig steunwerk groeit hij snel omhoog en vormt hij een productieve, luchtige structuur.

Volwassen breedte

De horizontale spreiding bedraagt doorgaans 3 tot 5 meter. Dankzij de rankende scheuten vormt hij een dicht groen scherm, ideaal als natuurlijke privacywand.

Groeiwijze

De plant heeft een klimmende, rankende groeiwijze. De soepele stengels winden zich vanzelf om hun steun. Door zijn weelderige groei is een stevig latwerk noodzakelijk om het gewicht van blad en vruchten te dragen.

Bast

Jonge twijgen hebben een glad, roodbruin oppervlak met lichte lenticellen. Naarmate ze ouder worden, verkleurt het hout naar grijs en krijgt het een licht vezelige structuur, wat zijn winterhardheid weerspiegelt.

Blad

Het blad is bladverliezend en hartvormig. De donkergroene, glanzende bladeren hebben rood getinte bladstelen. In de herfst kleuren ze goudgeel voordat ze afvallen.

Groei

De groeisnelheid is zeer hoog. Eenmaal gevestigd kan de plant in één seizoen meerdere meters nieuwe scheuten vormen, ideaal om snel een pergola of hekwerk te bedekken.

Winterhardheid

De Siberische kiwi 'Japsai' is extreem winterhard en verdraagt temperaturen van -25 tot -29 °C. Hierdoor kan hij in vrijwel alle klimaatzones worden gekweekt.

Bloei en vruchtvorming

Bloeitijd

De bloei vindt plaats in juni. Deze late bloei voorkomt schade door voorjaarsvorst en garandeert een betrouwbare oogst.

Bloemen

De kleine bloemen verschijnen in bladoksels. Ze zijn crème-wit met contrasterende purperen helmknoppen en verspreiden een zoete geur. Ze zijn rijk aan nectar en trekken veel insecten aan.

Vruchten

De vruchten zijn langwerpige bessen ter grootte van een grote kers (2–3 cm). De groene schil is glad en eetbaar. Het vruchtvlees is zacht en zeer zoet. Omdat de plant zelfvruchtbaar is, is geen mannelijke bestuiver nodig. Kruisbestuiving met andere mannelijke (Weima) of zelfbestuivende (Issai) variëteiten verhoogt de opbrengst. Oogst in september.

Ecologische waarde

Het is een zeer nectar­rijke plant die veel bijen en hommels aantrekt. Ongeoogste vruchten vormen in de herfst een waardevolle energiebron voor vogels.

Standplaats en bodem

Ideale standplaats

De plant gedijt het best op een zonnige plek. Warmte is nodig om de suikers in de vruchten te concentreren. In zuidelijke regio’s is lichte halfschaduw wenselijk om droogtestress te vermijden.

Bodem

Hij verkiest een voedzame, humusrijke en goed doorlatende bodem. Te kalkrijke grond kan bladvergeling veroorzaken. Een bodem die in de zomer fris blijft, is essentieel voor een goede vruchtzetting.

Aanplanting

Bodemvoorbereiding

Maak een ruim plantgat en meng de grond met goed verteerde compost. Bij te kalkrijke grond kan wat turf of heidegrond worden toegevoegd.

Plantafstand

Houd tussen meerdere planten een afstand van 2,5 tot 3 meter aan voor voldoende licht en luchtcirculatie.

Bodemtype

De bodem moet leemachtig of zand-leemachtig zijn, vochthoudend, maar zonder waterstagnatie. Een goede drainage is essentieel om wortelrot te voorkomen.

Plantwijze

Dompel de kluit in water, plant zonder de wortelhals te begraven en mulch met schors of stro om de bodem koel en vochtig te houden.

Water geven

Bij aanplant

Rijkelijk en regelmatig water geven tijdens de eerste twee seizoenen. De plant verdampt veel water via zijn grote bladeren.

Op volwassen leeftijd

Tijdens vruchtvorming (juli–augustus) is extra water nodig. Watertekort kan leiden tot vroegtijdige vruchtval. Mulchen blijft de beste bescherming.

Snoei

Wanneer en hoe snoeien

De hoofdsnoei gebeurt in de winter, buiten vorstperiodes. Zijscheuten die vrucht hebben gedragen worden teruggezet tot twee à drie knoppen. Een zomersnoei helpt de groei te beheersen en de vruchten beter te laten rijpen.

Vermeerdering

Mogelijke methoden

Vermeerdering gebeurt vooral via halfverhoute stekken of marcotteren. Zaaien wordt afgeraden, omdat de eigenschappen van het ras, zoals zelfvruchtbaarheid, niet gegarandeerd behouden blijven.

Gebruik in de tuin

Ideale plaatsing

Plant hem tegen een zuidmuur, op een pergola of langs een stevig hekwerk. Ideaal voor een verticale fruittuin in kleine ruimtes.

Combinaties

Combineert goed met kleinfruit zoals bessenstruiken of heideplanten aan de voet. Goudsbloemen trekken extra bestuivers aan.

Traditioneel gebruik

In Azië worden de wilde vruchten al eeuwenlang gegeten vanwege hun versterkende en tonische eigenschappen. Ze worden ook gewaardeerd in de gastronomie voor hun honing- en lycheesmaak.

Ziekten en plagen

Gevoeligheden

Over het algemeen zeer resistent. Let op bladluizen op jonge scheuten.

Preventie

Stimuleer lieveheersbeestjes. Bescherm jonge wortels tegen knaagdieren met een fijn gaas. Goede drainage voorkomt wortelziekten.

Adviezen voor een goede groei

Geef in het voorjaar een organische meststof voor fruitgewassen. Zorg dat het steunwerk stevig is, want het gewicht van blad en vruchten wordt aanzienlijk.

De Kiwibes Japsai is ideaal voor kleine tuinen en pergola’s. Zelfvruchtbaar en extreem winterhard (-29 °C), snelgroeiend en rijk aan vitamines: een perfect “superfruit” voor een smakelijke tuin.